Minggu lepas, satu poster keputusan PISA 2025 berlegar di media sosial. Barisan paling atas penuh dengan nama Asia: China, Singapura, Macao, Taiwan, Jepun, Korea, Hong Kong. Kemudian barulah negara Eropah. Amerika Syarikat pula betul-betul di garisan purata.
Saya cari nama Malaysia dalam poster itu. Tak ada.
Sebabnya mudah. Skor matematik kita dalam PISA 2025 Malaysia hanya 397 mata, turun 11 mata daripada kitaran sebelumnya. Jiran kita Vietnam pula mencatat 443.
Sebagai cikgu, angka ini bukan sekadar statistik. Ia gambaran kelas yang kita ajar setiap hari. Jadi dalam artikel ini saya nak kongsi pandangan secara jujur: apa yang angka ini beritahu, apa yang ia tak beritahu, dan apa yang kita semua boleh buat.
Saya nak kongsi satu situasi yang saya jumpa hampir setiap tahun dalam kelas Tingkatan 3. Ia bukan kisah seorang murid sahaja. Ia corak yang berulang.
Katakan nama murid itu Amir (bukan nama sebenar). Saya tulis di papan: “Berapakah 25% daripada RM80?”
Belum sempat saya letak pen, Amir sudah jawab. “RM20, cikgu!” Laju dan tepat.
Kemudian saya tukar soalan kepada situasi yang dia mungkin jumpa di pasar raya hujung minggu:
“Sehelai baju berharga RM80. Kedai beri diskaun 25%, kemudian diskaun tambahan 10% di kaunter. Adakah ini sama dengan diskaun 35%?”
Kelas senyap. Amir pandang soalan itu lama. Akhirnya dia jawab dengan yakin, “Sama, cikgu. 25 tambah 10, jadi 35.”
Jawapannya salah. Harga selepas diskaun pertama ialah RM60. Diskaun 10% seterusnya dikira daripada RM60, bukan RM80, jadi harga akhir RM54. Jumlah diskaun sebenar hanyalah 32.5%, bukan 35%.
Amir bukan murid lemah. Dia boleh mengira. Tapi bila nombor itu dibalut dengan situasi sebenar, dia tak nampak apa yang soalan itu minta. Dia tambah dua nombor yang kelihatan, bukan fikir apa yang berlaku kepada harga baju itu.
Di situlah saya faham kenapa skor PISA kita jatuh. PISA tak uji sama ada anak kita boleh mengira. PISA uji sama ada mereka boleh berfikir dengan nombor. Dan Amir-Amir dalam kelas kita inilah yang bakal menandatangani perjanjian pinjaman kereta, membandingkan pelan telefon dan mengira ansuran rumah suatu hari nanti.
Angka Utama PISA 2025 Sekilas Pandang
Berikut kedudukan Malaysia dalam PISA 2025 berbanding beberapa negara terpilih:
| Perkara | Skor matematik PISA 2025 |
|---|---|
| China | 612 (tertinggi) |
| Singapura | 563 |
| Jepun | 525 |
| Korea | 522 |
| Purata OECD | 463 |
| Amerika Syarikat | 463 |
| Türkiye | 462 |
| Emiriah Arab Bersatu (UAE) | 453 |
| Vietnam | 443 |
| Malaysia | 397 (turun 11 mata berbanding 2022) |
Untuk Malaysia, bukan semua berita buruk:
- Sains: 419 (naik 3 mata)
- Bacaan: 393 (naik 5 mata)
- Penyelesaian masalah komputasi: 484. Menurut KPM, kita antara enam negara yang mengatasi jangkaan OECD dalam domain ini.
Masalahnya, matematik sahaja yang jatuh, dan ia sudah jatuh beberapa kitaran berturut-turut.
Nota: Angka bulat 409 → 397 nampak macam turun 12 mata. KPM dan media melaporkan turun 11 kerana skor sebenar ada titik perpuluhan sebelum dibundarkan.
Apa Itu PISA, dan Kenapa Kita Patut Ambil Peduli?
PISA (Programme for International Student Assessment) ialah ujian antarabangsa anjuran OECD. Ia menguji murid berumur 15 tahun dalam tiga bidang: matematik, sains dan bacaan.
Bezanya dengan peperiksaan sekolah, PISA tak tanya “hafal formula ni”. PISA tanya “boleh tak kamu guna matematik untuk selesaikan masalah dunia sebenar?” Contohnya membandingkan dua pelan telefon, membaca graf, atau menganggar kos.
Bagi PISA 2025, seramai 7,624 murid Malaysia dari 157 sekolah menduduki ujian ini antara April dan Mei 2025.
Maksudnya, ini bukan ujian orang lain. Ini anak-anak kita.
"China Nombor Satu": Tapi China yang Mana?
Ramai yang sebut “China juara matematik”. Betul, tapi ada satu perkara yang jarang disebut.
Dalam laporan OECD, peserta itu ditulis sebagai B-S-J-Z (China), iaitu Beijing, Shanghai, Jiangsu dan Zhejiang. Ia empat wilayah paling maju di China, bukan seluruh negara China.
Adakah itu mengurangkan kehebatan mereka? Tidak. Skor 612 tetap luar biasa. Tapi ini peringatan untuk kita: bandingkan secara adil. Yang wajar kita risaukan ialah perbandingan yang lebih dekat dengan kita.
Tamparan Sebenar: Vietnam
Kalau ada satu angka yang patut buat kita berhenti dan berfikir, ia Vietnam: 443 mata.
Menurut data Bank Dunia, KDNK per kapita Vietnam kurang separuh daripada Malaysia (lebih kurang USD4,700 berbanding USD11,900). Mereka kurang kaya, tapi murid mereka 46 mata lebih tinggi dalam matematik.
Jadi alasan “kita belum cukup kaya” susah nak diterima.
Satu rencana dalam Dewan Ekonomi (DBP) oleh Prof. Madya Dr. Abdul Halim Abdullah (UTM) menyebut bahawa kekayaan negara hanya menjelaskan kira-kira separuh perbezaan skor antara negara. Separuh lagi datang daripada perkara lain: kualiti pengajaran, asas yang kukuh, sikap terhadap usaha, dan sistem yang konsisten.
Pada pandangan saya, separuh kedua itulah yang boleh kita kawal.
Matematik Lemah, Ekonomi Pun Lemah? Apa Kata Kajian
Soalan ini memang wajar ditanya: adakah hubungan matematik dan ekonomi itu benar-benar wujud, atau sekadar kebetulan?
Jawapan ringkas: ada kajian yang kuat menyokongnya, tapi ada juga yang mempersoalkannya.
Yang menyokong: Ahli ekonomi Stanford, Eric Hanushek dan Ludger Woessmann, telah mengkaji perkara ini selama lebih dua dekad. Dapatan utama mereka:
- Kemahiran kognitif negara (diukur melalui skor ujian matematik dan sains antarabangsa) menjelaskan kira-kira tiga suku perbezaan kadar pertumbuhan ekonomi jangka panjang antara negara.
- Sebagai perbandingan, tempoh bersekolah sahaja hanya menjelaskan kira-kira satu suku.
- Peningkatan satu sisihan piawai dalam kemahiran dikaitkan dengan pertumbuhan ekonomi kira-kira 2% setahun lebih pantas, lebih kurang sama dengan kelebihan pertumbuhan negara Asia Timur berbanding purata OECD.
Maksudnya, yang penting bukan berapa lama anak kita duduk di sekolah, tapi apa yang mereka betul-betul kuasai.
Yang mempersoalkan: Satu kajian 2024 dalam jurnal Society and Economy (Szécsi & Szunomár) tidak menemui hubungan sebab-akibat yang jelas antara skor PISA dan pertumbuhan ekonomi Asia Timur bagi tempoh 2006–2019. Pengkaji sendiri mengakui tempoh data itu mungkin terlalu pendek, dan modal insan bukan sekadar skor ujian.
Pendapat saya: Skor PISA bukan bola kristal ekonomi. Tapi kalau hampir separuh murid kita lemah asas matematik, mereka akan membesar menjadi pekerja, peniaga dan ibu bapa yang lemah mengurus nombor: pinjaman, faedah, bajet rumah, pelaburan. Itu kesan ekonomi yang kita boleh rasa di peringkat keluarga, bukan hanya di peringkat negara.
Bukan Soal Agama, Bukan Soal Bangsa
Ada yang mungkin perasan tak banyak negara majoriti Muslim dalam senarai atas. Saya harap tiada siapa membuat kesimpulan bahawa “matematik bukan untuk kita”.
Lihat angkanya sendiri:
- Türkiye: 462. Hampir sama dengan purata OECD.
- UAE: 453.
- Qatar: 416.
- Arab Saudi: 390.
Semuanya negara majoriti Muslim, tapi julat skornya lebih 70 mata. Kalau agama ialah faktornya, skor mereka sepatutnya hampir sama. Hakikatnya berbeza, sebab yang menentukan ialah sistem, pengajaran dan budaya belajar, bukan pegangan agama.
Malah dalam sejarah, perkataan algebra sendiri berasal daripada tulisan al-Khwarizmi, dan perkataan algoritma diambil daripada namanya. Matematik ialah warisan kita juga.
Jangan Panik, Tapi Jangan Cari Alasan
Menteri Pendidikan, Datuk Seri Fadhlina Sidek, menyatakan penurunan ini “bukan sesuatu yang boleh dilihat sebagai perubahan dalam satu kitaran sahaja.” Saya setuju.
Trend skor matematik Malaysia dalam PISA:
| Tahun | Skor matematik |
|---|---|
| 2012 | 421 |
| 2018 | 440 |
| 2022 | 409 |
| 2025 | 397 |
(Keputusan 2015 tidak dimasukkan kerana data Malaysia untuk kitaran itu mempunyai isu liputan sampel dan tidak sesuai dibandingkan secara terus.)
Kita sudah 69 tahun merdeka. Angka ini ialah cermin, dan cermin tak menipu.
Pada masa yang sama, saya tak setuju dengan dua reaksi melampau:
- “Semua salah cikgu.” Tidak adil. PISA sendiri menunjukkan faktor rumah dan sosioekonomi memainkan peranan besar.
- “PISA tak penting, ranking je.” Juga tidak adil. PISA mengukur kemahiran yang anak kita perlukan dalam hidup sebenar.
Jalan tengahnya: terima angka, cari punca, dan betulkan.
4 Sebab (Pada Pandangan Saya) Kenapa Matematik Kita Tercicir
1. Asas yang rapuh sejak awal. Akademi Profesor Malaysia (APM), seperti yang dilaporkan Malaysia Gazette, menyatakan murid kita sebenarnya kuat dalam penyelesaian masalah komputasi. Namun kemahiran itu belum diterjemahkan kepada penguasaan konsep asas matematik. APM turut memetik data TIMSS 2023: hampir separuh murid berada di bawah tanda aras antarabangsa paling rendah. Kalau asas pecahan dan nisbah tak kukuh, algebra akan runtuh.
2. Kita kejar jawapan, bukan kefahaman. Ramai murid pandai ikut langkah jalan kerja, tapi bila soalan ditukar kepada situasi harian, mereka buntu. PISA menguji situasi harian.
3. Sokongan di rumah semakin berkurang. Data PISA 2025 yang dilaporkan Utusan Malaysia menunjukkan hanya 34% murid berbincang masalah sekolah dengan ibu bapa setiap minggu. Pada 2022, angkanya 46%. Anak yang tiada tempat bertanya di rumah lebih mudah berputus asa dengan matematik.
4. Jurang sosioekonomi. APM melaporkan jurang 82 mata dalam sains antara murid daripada kumpulan sosioekonomi tertinggi dan terendah. Anak yang tidak mampu tuisyen, tiada peranti, atau tiada ruang belajar di rumah paling cepat tercicir.
Apa Kita Boleh Buat Mulai Minggu Ini
Untuk ibu bapa:
Tanya anak satu soalan matematik harian seminggu sekali. Contohnya: “Diskaun 30% ni, berapa kita jimat?”
Libatkan anak dalam bajet dapur atau belanja bulanan. Ini matematik sebenar.
Tanya anak satu soalan matematik harian seminggu sekali. Contohnya: “Diskaun 30% ni, berapa kita jimat?”
Luangkan 15 minit seminggu untuk bertanya tentang sekolah, bukan hanya tentang markah.
Jangan cakap “Mak/ayah pun tak pandai matematik.” Ayat itu mudah terlekat dalam minda anak.
Untuk cikgu (termasuk saya sendiri):
Kukuhkan konsep asas sebelum laju ke topik seterusnya.
Selitkan soalan konteks dunia sebenar dalam latihan biasa.
Gunakan kesilapan murid sebagai bahan diagnosis, bukan sekadar pangkah merah.
Untuk pembuat dasar:
Konsistensi dasar. Negara yang berjaya (Singapura, contohnya) mengekalkan hala tuju matematik selama puluhan tahun.
Beri guru masa mengajar, bukan masa mengisi borang.
Sasarkan bantuan kepada murid yang paling tercicir, kerana di situlah skor purata paling banyak boleh naik.
Soalan Lazim (FAQ) Tentang PISA 2025 Malaysia
1. Berapa skor matematik Malaysia dalam PISA 2025? Malaysia mencatat 397 mata dalam matematik, turun 11 mata berbanding PISA 2022. Purata OECD ialah 463.
2. Negara mana nombor satu matematik dalam PISA 2025? B-S-J-Z (China), iaitu Beijing, Shanghai, Jiangsu dan Zhejiang, dengan 612 mata. Singapura di tempat kedua dengan 563 mata.
3. Adakah Malaysia hanya merosot dalam semua bidang? Tidak. Skor sains naik kepada 419 dan bacaan naik kepada 393. Malaysia juga mencatat 484 mata dalam penyelesaian masalah komputasi.
4. Berapa skor Vietnam dalam PISA 2025? Vietnam mencatat 443 mata dalam matematik, iaitu 46 mata lebih tinggi daripada Malaysia walaupun KDNK per kapitanya lebih rendah.
5. Apa itu PISA? PISA ialah pentaksiran antarabangsa OECD untuk murid berumur 15 tahun. Ia menguji keupayaan menggunakan matematik, sains dan bacaan dalam situasi kehidupan sebenar.
6. Betulkah kemahiran matematik berkait dengan ekonomi negara? Kajian Hanushek dan Woessmann mendapati kemahiran kognitif negara menjelaskan sebahagian besar perbezaan pertumbuhan ekonomi jangka panjang. Namun ada kajian lain yang tidak menemui hubungan sebab-akibat jelas dalam tempoh pendek, jadi ia bukan satu-satunya faktor.
Angka Ini Milik Kita Semua
Skor 397 dalam PISA 2025 Malaysia bukan hukuman. Ia amaran.
Asia membuktikan bahawa kecemerlangan matematik bukan milik bangsa atau agama tertentu. Vietnam membuktikan bahawa ia bukan milik negara kaya sahaja. Yang tinggal hanyalah soalan: adakah kita sanggup berubah, atau kita akan cari alasan lagi sehingga keputusan PISA seterusnya?
Saya percaya perubahan boleh bermula di meja makan dan di dalam kelas, bukan hanya di kementerian.
Bagaimana pula pendapat anda? Kalau anda ibu bapa atau cikgu, apa yang paling menyukarkan anak atau murid anda dalam matematik? Kongsikan di ruangan komen. Kalau artikel ini bermanfaat, kongsikan kepada rakan-rakan supaya lebih ramai sedar.
Artikel berkaitan
- Cikgu Sebagai Kerjaya Saya
- Menabung: Cermat Semasa Banyak, Jimat Semasa Sikit. Matematik harian dalam urusan duit keluarga.
- Portal Pendidikan: Matematik Tingkatan 3
- Portal Pendidikan: Peranan PIBG dalam Meningkatkan Prestasi Sekolah: Strategi dan Pendekatan
Rujukan
- OECD. PISA 2025 Results (Volume I), Student performance in PISA 2025.
- Sinar Harian. PISA 2025: Pencapaian sains dan bacaan meningkat, matematik terus merosot.
- The Star. Pisa 2025: Malaysian teens score better in Science, Reading but decline in Maths (8 Sep 2026).
- Visual Capitalist. Ranked: The World’s Best Countries at Math in 2026.
- Dewan Ekonomi (DBP). Abdul Halim Abdullah, Kekayaan Negara dan Pencapaian Matematik dalam PISA 2025 (17 Sep 2026).
- Hanushek, E. A. (2017). For long-term economic development, only skills matter. IZA World of Labor.
- Szécsi, D. & Szunomár, Á. (2024). Do Better Schools Lead to More Growth? The Relationship Between PISA Scores and Economic Growth in East Asia and Beyond. Society and Economy, 46(3).
- Malaysia Gazette. PISA: Pencapaian matematik isyarat paling membimbangkan – Akademi Profesor (14 Sep 2026).
- Utusan Malaysia. Dua teguran PISA 2025 buat KPM.
- Bank Dunia / Wikipedia. KDNK per kapita (nominal) Malaysia dan Vietnam.
Penafian: Artikel ini ialah pandangan peribadi penulis berdasarkan data yang diterbitkan setakat September 2026.
